Trong khi đó, cách thức để gian lận cũng trở nên tinh vi đến mức Bộ Khoa học - công nghệ phải đề nghị công an vào cuộc...

Trước tình trạng gian lận trong đo lường kinh doanh xăng dầu, Bộ Khoa học - công nghệ (KHCN) làm gì để triệt tận gốc hành vi này? Trao đổi với PV Tuổi Trẻ, ông Trần Minh Dũng - chánh thanh tra Bộ KHCN - cho biết:

- Mặc dù thanh tra KHCN các tỉnh, thành phố đã được tập huấn rất kỹ và khi kiểm tra đều có trinh sát trước, không để lọt thông tin ra ngoài, nhưng đến thời điểm này, việc phát hiện ăn gian xăng dầu, đặc biệt tìm nơi sản xuất chip giúp ăn bớt xăng dầu, vẫn rất khó khăn. Rất nhiều cây xăng mắc lỗi này nhưng các cơ sở vi phạm thường chỉ khai báo là họ mua trôi nổi ngoài thị trường. Chúng tôi đang kiến nghị bên công an vào cuộc để xác định nguồn gốc các thiết bị này. Những hành vi gian lận trên xảy ra nhiều ở các vùng xa trung tâm, nơi các ngành chức năng khó kiểm soát thường xuyên.

Con chip điện tử làm “nhiệm vụ” gian lận số lượng xăng dầu (đong thiếu) được cơ quan chức năng tỉnh Bình Dương phát hiện

 Thực tế qua kiểm tra, thanh tra KHCN gặp không ít khó khăn khi năng lực kiểm tra chất lượng xăng dầu hiện chỉ có một số ít đơn vị chuyên ngành mới làm được. Trong khi đó, thời gian từ khi lấy mẫu để phân tích đến khi có kết quả cụ thể mất ít nhất một tuần. Lúc này, các cây xăng vẫn bán hàng và khi có kết quả kiểm định là vi phạm thì xăng trong bồn đã bán hết. Phương tiện kiểm tra nhanh hiện mới phát hiện được xăng có pha dầu, mỡ động - thực vật, từ đó có thể ra quyết định niêm phong cửa hàng bán hay không chứ không thể cung cấp được các thông số kỹ thuật khác.

 - Mức độ ăn gian của các cây xăng như thế nào, thưa ông?

 - Sai số cho phép trong đong đếm xăng dầu là 0,5%. Nhưng qua kiểm tra, chúng tôi phát hiện nhiều cây xăng đã đong thiếu của khách từ 3% đến gần 10%. Có nghĩa cứ bán 100 lít xăng, các chủ cây xăng đã ăn bớt của khách gần 10 lít.

* Việc phát hiện, rồi xử phạt cũng đã được thực hiện nhiều. Lần này, Bộ KHCN đã có hướng xử lý nào đủ mạnh để răn đe?

                                                                                                                                                                 

Trạm xăng dầu Bà Điểm 1, huyện Hóc Môn đã vi phạm trong đợt thanh tra của Sở Khoa học - công nghệ TP.HCM - Ảnh: HOÀNG THẠCH VÂN

- Đúng là mức xử phạt tối đa 20 triệu đồng như hiện nay được cho là quá nhẹ so với lợi nhuận từ gian lận có thể đem lại cho chủ các cơ sở kinh doanh xăng dầu. Bộ KHCN cũng đang đề nghị sẽ nâng mức phạt đối với các cơ sở vi phạm lên mức cao nhất là 40 triệu đồng. Những trường hợp sai phạm nghiêm trọng có thể bị đình chỉ hoạt động, rút giấy phép kinh doanh, truy tố trách nhiệm hình sự.

- Không thể xử phạt nếu như không bắt được tận tay hành vi gian lận, vậy bộ có những giải pháp gì để tăng khả năng phát hiện?

- Hiện tại, chúng tôi kiến nghị các sở KHCN địa phương cần sớm công bố đường dây nóng để người dân có thể tham gia mạng lưới giám sát chất lượng và đo lường xăng dầu. Người tiêu dùng nên căn cứ vào cảm quan của mình, tính toán lộ trình sẽ đi, về lượng xăng hao hụt khi được bơm vào bình, nếu thấy hao hụt bất thường so với những lần đo trước với cùng một lượng tiền bỏ ra thì có thể nghi ngờ và gọi điện đến đường dây nóng.

ThS Nguyễn Hùng Điệp - trưởng ban đo lường, Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ KHCN: Gian lận không chỉ bằng chip Hiện nay, tinh vi và hay được sử dụng hơn cả là công nghệ tự động, công nghệ thông tin. Những con chip giúp gian lận đo lường xăng dầu được phát hiện ở Bình Dương - Ảnh: Q.T.  Họ lắp thêm một mạch đếm xung trung gian để thay đổi số lượng xung, tức thay đổi tỉ lệ xung/lít. Mạch đếm trung gian này thường có kích thước nhỏ, chỉ chứa một chip điện tử và vài linh kiện nhỏ hỗ trợ. Sự tinh vi của thủ đoạn này là họ sử dụng điều khiển hoạt động đúng (sai) của mạch này bằng một công tắc giấu ở một nơi nào đó rất kín đáo. Chỉ cần một nút bấm, mọi thông số đều thay đổi. Có cơ quan quản lý đến thì tắt, còn không họ vô tư qua mặt khách hàng. Một cách gian lận khác là tác động trực tiếp vào CPU (bộ phận điều khiển thiết bị). Bên cạnh đó, một hành vi gian lận mới được phát hiện là sửa chữa lại phần mềm điều khiển cột bơm.

  Theo Người lao động